`

465 người đang online

Hoạt động tổ chức sưu tầm tư liệu, hiện vật của Bảo tàng tỉnh Thanh Hóa 35 năm qua

Đăng ngày 03 - 10 - 2019

Như là sợi chỉ đỏ xuyên suốt trong quá trình hoạt động, sưu tầm là một trong sáu khâu công tác chuyên môn nghiệp vụ, là khâu quan trọng để có các sưu tập hiện vật gốc có giá trị khoa học trong Bảo tàng. Mọi hoạt động của Bảo tàng đều dựa trên cơ sở hiện vật gốc, vì vậy sưu tầm được coi là nền tảng cho toàn bộ các khâu công tác khác, quyết định mọi hoạt động của một bảo tàng. Qua 35 năm hoạt động, cùng với các hoạt động chuyên môn nghiệp vụ bảo tồn, bảo tàng, công tác sưu tầm đã góp phần tích cực vào tuyên truyền, giáo dục về truyền thống lịch sử, văn hóa của nhân dân Thanh Hóa ở trong nước cũng như với bạn bè quốc tế.

Nhận thức được tầm quan trọng của công tác sưu tầm, ngay từ khi mới thành lập, với tính chất là một bảo tàng tổng hợp nơi địa phương có bề dày về lịch sử, văn hóa Bảo tàng tỉnh Thanh Hóa đã tích cực trong công tác sưu tầm. Tính đến nay, Bảo tàng Thanh Hóa đã tổ chức hàng trăm đợt sưu tầm trên địa bàn tỉnh qua các hình thức: phối hợp tổ chức khai quật khảo cổ học, sưu tầm thường xuyên, sưu tầm qua các đợt trưng bày chuyên đề…kết quả sưu tầm bổ sung kho cơ sở hàng ngàn tư liệu, hiện vật, hình ảnh có giá trị phục vụ 7 phòng trưng bày cố định trên hệ thống trưng bày của Bảo tàng, đồng thời xây dựng hoàn thiện và là cơ sở tiến tới xây dựng các bộ sưu tập hiện vật riêng lẻ như: Sưu tập trống đồng Đông Sơn; Sưu tập trống đồng Loại II (trống Mường); Sưu tập thạp đồng Đông Sơn, sưu tập công cụ sản xuất bằng đồng Văn hóa Đông Sơn, sưu tập thạp gốm hoa nâu, sưu tập sắc phong thời Lê, sưu tập sắc phong thời Nguyễn, sưu tập huân huy chương, sưu tập báo chí cách mạng, ... là những minh chứng về sự nỗ lực phấn đấu của đội ngũ cán bộ, viên chức Bảo tàng, đặc biệt là những cán bộ làm công tác sưu tầm. Tất cả các tài liệu, hiện vật, mà Bảo tàng Thanh Hóa sưu tầm, tiếp nhận có giá trị to lớn, phong phú về chất liệu, loại hình từ đó xây dựng những bộ sưu tập và tổ chức trưng bày chuyên đề phục vụ khách tham quan, tìm hiểu, nghiên cứu. Thông qua trưng bày tư liệu, hiện vật tại Bảo tàng, người xem có thể hiểu, cảm nhận về giá trị lịch sử, văn hóa của đất nước nói chung, tỉnh Thanh Hóa nói riêng trong đời sống xã hội, trong đấu tranh dựng nước và giữ nước, là một trong những hình thức giáo dục truyền thống yêu nước, lòng tự hào dân tộc một cách hữu hiệu, gây được hiệu ứng trong đông đảo công chúng.

Thực tế, trước đây công tác sưu tầm không được duy trì thường xuyên, khi ồ ạt, khi bị ngắt quãng, chưa xây dựng đề cương sưu tầm chi tiết cho từng quý, từng năm mà thường sưu tầm theo yêu cầu của các đợt trưng bày hoặc sưu tầm chữa cháy. Hiện vật sưu tầm không chọn lọc, do đó để lại hậu quả nhiều hiện vật nội dung sơ sài và không có khả năng bảo quản lâu dài. Các hiện vật sưu tầm về bảo tàng thông qua nhiều hình thức: cán bộ đi sưu tầm, khai quật khảo cổ học, do tập thể và cá nhân hiến tặng hoặc do công an thu giữ của người buôn bán, tàng chữ trái phép.

Năm 2003 bộ phận sưu tầm được thành lập, gồm 04 cán bộ chuyên môn trực thuộc Phòng Kho sưu tầm – bảo quản, đến tháng 3 năm 2012 để phát huy năng lực, tính chủ động sáng tạo và thực hiện tốt Đề án “Sưu tầm, Bảo quản và Chỉnh lý nội dung, hình thức trưng bày Bảo tàng, giai đoạn 2010 – 2020” bộ phận sưu tầm được tách ra lập thành Phòng Sưu tầm với con số cán bộ là 03 người. Với sự nỗ lực của tập thể cán bộ chuyên môn từ khi được thành lập đến nay căn cứ vào chức năng, nhiệm vụ, phòng đã chủ động xây dựng kế hoạch công tác, đề cương sưu tầm tư liệu, hiện vật dài hạn, ngắn hạn bổ sung kịp thời nâng cao chất lượng nội dung trưng bày cố định, trưng bày chuyên đề, đồng thời phối kết hợp với các tổ chức, cá nhân triển khai thực hiện kế hoạch sưu tầm phục vụ xây dựng các bộ sưu tập tư liệu, hiện vật quý cho kho cơ sở.

Đặc biệt từ năm 2010, được sự quan tâm của các cấp lãnh đạo, Bảo tàng Thanh Hóa đã được phê duyệt Đề án “Sưu tầm, Bảo quản và Chỉnh lý nội dung, hình thức trưng bày Bảo tàng, giai đoạn 2010 – 2020” (Quyết định số 3322/QĐ-UBND ngày 20/9/2010). Trên cơ sở của Đề án được phê duyệt Bảo tàng Thanh Hóa luôn quan tâm cho công tác nghiên cứu sưu tầm, chú trọng việc xây dựng và hoàn thiện các bộ sưu tập hiện vật có giá trị, mang tính lịch sử, văn hóa đặc trưng của Thanh Hóa.

Công tác sưu tầm là một công việc đặc thù đòi hỏi cán bộ sưu tầm là những người có chuyên môn vững, nhiệt tình, chịu khó và có trách nhiệm với công việc, đặc biệt là việc sưu tầm mảng tài liệu, hiện vật về cách mạng. Khi tiếp cận với các nhân chứng là những cựu chiến binh, lão thành cách mạng những người trực tiếp tham gia trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, các cụ tuổi đã cao, sức khỏe, trí nhớ giảm sút. Vì vậy, để khai thác được những nhân chứng này, cán bộ sưu tầm phải đi lại nhiều lần, thăm hỏi động viên, kiên trì nói chuyện, vận động các cụ hiến tặng, bên cạnh đó người cán bộ sưu tầm phải phát huy cao kiến thức về văn hóa, lịch sử, nắm rõ những thông tin, lý lịch của nhân chứng có hiện vật cần sưu tầm, hiểu biết về chuyên môn nghiệp vụ, giỏi về công tác dân vận, công tác quần chúng, sự hòa nhập, tính hòa đồng, sự hiểu biết sẽ tạo không khí vui vẻ và cởi mở, giúp người đến sưu tầm cũng như người có hiện vật tự nhiên hơn trong quá trình kể chuyện, tiếp xúc. Khi làm việc, mắt người sưu tầm luôn hướng về người kể chuyện với sự chăm chú, tin cậy và trên tay luôn có quyển sổ, cây bút để ghi chép, tỏ rõ sự quan tâm tới vấn đề nhân chứng đang nói. Những gì chưa hiểu, cần đánh dấu để sau đó hỏi lại cho chính xác. Chính những công việc lặng lẽ, khiêm nhường đó đã thực sự góp phần đem đến cho các nhà nghiên cứu và những người làm công tác sưu tầm những thông tin tư liệu quý giá bổ sung hồ sơ hiện vật, phục vụ trưng bày.

Ngoài ra, đội ngũ cán bộ sưu tầm còn phải làm tốt vai trò là tuyên truyền viên về Luật Di sản, về ý nghĩa của việc hiến tặng hiện vật cho Bảo tàng, làm cho mỗi người dân hiểu rằng việc hiến tặng các tài liệu, hiện vật cho Bảo tàng lưu giữ cũng là vinh dự của cá nhân, gia đình, tổ chức. Một số cựu chiến binh sau khi tham quan Bảo tàng qua các dịp tổ chức lễ kỷ niệm “Chiến thắng Điện Biên Phủ”, “Hàm Rồng chiến thắng”, “Biển đảo và người chiến sĩ Hải quân – Âm vang chiến thắng trận đầu”, “Bác Hồ với Thanh Hóa – Thanh Hóa làm theo lời Bác”… đã tự nguyện hiến tặng Bảo tàng nhiều hiện vật, tài liệu quý.

Tính từ khi thành lập đến nay bộ phận Sưu tầm đã sưu tầm được 9426 tài liệu, hiện vật với sự đa dạng về chủng loại, phong phú về chất liệu, loại hình.

Tuy nhiên, về khách quan nhìn nhận do tác động của nền kinh tế thị trường cũng đã tạo ra sự khó khăn cho công tác sưu tầm của bảo tàng, vì người có hiện vật quan tâm đến lợi ích kinh tế hơn ý nghĩa lịch sử của hiện vật. Thực hiện Thông tư 11/2013/TT-BVHTTDL ngày 16/12/2013 của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch qui định về sưu tầm hiện vật của bảo tàng công lập tuy thuận lợi là hành lang pháp lý để thực hiện nhưng qua nhiều thủ tục, nhiều khâu công tác, thời gian kéo dài dẫn đến người có hiện vật cần bán họ ngại thủ tục và không chờ để bán cho Bảo tàng, Bảo tàng mất cơ hội mua được những hiện vật đẹp, tiêu biểu.

35 năm qua, từ những ngày đầu mới thành lập Bảo tàng, với số lượng hiện vật không đầy 16.000 chủ yếu là hiện vật sưu tầm được qua khai quật, đến nay tổng số hiện vật Bảo tàng đang lưu giữ trên 32.000 đơn vị hiện vật (trong đó 28.000 hiện vật đã được vào sổ phân loại, 4.400 hiện vật đang lưu giữ tại kho tạm), là những người trực tiếp làm công tác này chúng tôi thấu hiểu những vất vả, khó khăn của những lớp người đi trước trong công tác sưu tầm, phối hợp khai quật…trong giai đoạn đất nước còn chiến tranh, kiến thiết đất nước việc ăn ở đi lại rất vất vả, nhưng với lòng nhiệt tình, trách nhiệm các bác, anh, chị đã để lại cho lớp người đi sau (chúng tôi) lòng nhiệt huyết, sự hiểu biết… làm hành trang trong công tác của mình. Dẫu rằng với những khó khăn hiện tại về hiện vật ngày càng khan hiếm, những nhân chứng lịch sử ngày càng già yếu điều đó đồng nghĩa với tình trạng ngày càng mất đi cơ hội gặp gỡ khai thác…, nhưng với bản lĩnh, kinh nghiệm nghề nghiệp cộng với tình yêu lịch sử, quê hương, đất nước, mỗi cán bộ phòng Sưu tầm Bảo tàng tỉnh Thanh Hóa sẽ không quản ngại khó khăn để hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình. Nhìn lại chặng đường hình thành và phát triển của Bảo tàng trong suốt 35 năm qua, đặc biệt là công tác sưu tầm, tập thể cán bộ sưu tầm có thể tự hào vì những gì mà mình đã thực hiện, góp phần cống hiến cho sự nghiệp bảo tồn và phát huy giá trị di sản của quê hương./.

Ths. Hoàng Thị Vân - PTP Sưu tầm

Nguồn: 
Trích: Bảo tàng tỉnh, 2018, "Bảo tàng tỉnh Thanh Hóa 35 năm thành lập và phát triển (1983-2018)", Nxb Thanh Hóa.

Ý kiến bạn đọc
    <

    Tin mới nhất

    Một số giải pháp trong công tác kiểm kê hiện vật chất liệu giấy đã được thực hiện tại Bảo tàng...(11/10/2019 8:52 SA)

    Khảo cổ học và Bảo tàng học góp phần phát huy giá trị di sản văn hóa khảo cổ(11/10/2019 8:45 SA)

    Chỉnh lý trưng bày: Mâu thuẫn và Thách thức(10/10/2019 9:08 SA)

    Công tác kiểm kê hiện vật tại Bảo tàng tỉnh Thanh Hóa trong những năm qua(03/10/2019 3:20 CH)

    Hoạt động tổ chức sưu tầm tư liệu, hiện vật của Bảo tàng tỉnh Thanh Hóa 35 năm qua(03/10/2019 2:38 CH)

    <

    Tin liên quan

    Một số giải pháp trong công tác kiểm kê hiện vật chất liệu giấy đã được thực hiện tại Bảo tàng...(11/10/2019 8:52 SA)

    Khảo cổ học và Bảo tàng học góp phần phát huy giá trị di sản văn hóa khảo cổ(11/10/2019 8:45 SA)

    Chỉnh lý trưng bày: Mâu thuẫn và Thách thức(10/10/2019 9:08 SA)

    Công tác kiểm kê hiện vật tại Bảo tàng tỉnh Thanh Hóa trong những năm qua(03/10/2019 3:20 CH)

    Công tác tư liệu tại Bảo tàng tỉnh Thanh Hóa(03/10/2019 2:14 CH)

    Hiện vật tiêu biểu